Wat heeft ethiek met voedsel te maken?

Ethische vragen worden gesteld om een antwoord te vinden op wat goed is om na te streven (waarden zoals: geluk, balans, vrijheid, welzijn of misschien nog iets anders?) en wat het juiste is om te doen (normen). Wat het juiste is om te doen hangt af van wat we waardevol vinden om na te streven. Binnen de filosofie worden deze vragen over ‘hoe we moeten leven’ en de verschillende antwoorden daarop (een grote verzameling waarden en normen) in morele theorieën geordend. Ethische vragen spelen in alle facetten van het leven een rol: pijn, lijden, dood, geluk, emoties, honger en ziekten. Wanneer we beslissingen nemen die enige impact hebben op het leven wordt eigenlijk een ethische vraag gesteld: wat is het juiste om te doen, hoe zouden we moeten leven?

Ethische overwegingen

Voedsel tot je nemen is minder simpel dan het op het eerste gezicht lijkt, het vergt best wel wat ethische overwegingen:

  • Honger:
    • er zijn mensen met honger, kan ik zonder erbij na te denken nog een boterham naar binnen schuiven?
    • wat moeten we doen aan wereldhonger en ondervoeding?
  • Ziekten:
    • een zak chips leegeten is soms erg lekker, maar is het wel het juiste om te doen?
    • is het aanbod van veganistische en vegetarische maaltijden in ziekenhuizen voldoende?
    • mag ik deze medicijnen nemen, ook al bestaat het gedeeltelijk uit dierlijke bestanddelen?
    • mag je jezelf uithongeren of heb je een plicht tot zelfbehoud?
  • Eten en gegeten worden:
    • nog een biefstuk op je bord, of toch maar vegetarisch?
    • mag je nog wel eieren eten (en wat als ze van mijn eigen kip zijn)?
    • moet mijn huisdier ook op een vegetarisch dieet?
    • maakt de voedselkeuze van een individu op grote schaal wel genoeg verschil?
  • Koken:
    • is het erg om af en toe voedsel weg te gooien omdat ik teveel heb gekookt?
    • wordt het milieu niet te erg belast door mijn manier van koken?

Deze vragen hebben lang niet allemaal een definitief antwoord en er zijn nog veel meer ethische-voedsel-vragen te verzinnen. Maar, ondanks de veelheid van vragen, is het wel degelijk interessant om de vragen in overweging te nemen: de antwoorden hebben namelijk impact op mensen- en dierenlevens en het milieu. Maar wat zouden we moeten eten in de tussentijd, terwijl we antwoorden proberen te vinden op al deze complexe en minder complexe ethische vragen?

Individuele impact?

Laten we er eens een vraag uitpikken, gewoon om te beginnen: maakt de voedselkeuze van een individu op grote schaal wel genoeg verschil? De vraag kan opgesplitst worden in twee soorten vragen: een praktische- en een ethische vraagsoort, en die vragen kunnen weer in kleinere deelvragen opgesplitst worden:

Ethisch: wanneer heeft een individueel voedselpatroon voldoende impact op het gebied van milieu, welzijn en dierenwelzijn om een juist voedselpatroon te zijn?
Praktisch: wat is de impact van individuele voedselpatronen op allerlei gebieden, zoals milieu en (dieren)welzijn?

Ethisch: heb je genoeg impact als je […] dierenleven(s) per jaar spaart?
Praktisch: worden dierenlevens gespaard als je weigert vlees te eten en zo ja, hoeveel?

Ethisch: moet je je ecologische voetafdruk zo klein mogelijk maken?
Praktisch: met welk voedingspatronen kun je je ecologische voetafdruk vergroten  of verkleinen?

Een veelheid van vragen komt naar boven wanneer we over de kwestie wat we zouden moeten eten gaan nadenken. Ik heb hier proberen aan te tonen dát ethiek en voedsel met elkaar verweven zijn, dat er interessante vragen voortkomen uit deze combinatie en dat het belangrijk is om erover na te denken – omdat voedsel impact heeft op alle facetten van het leven.


Hieronder een recept met een voedsel-voetafdruk die dusdanig in balans is gebracht met ‘gemak’ van het maken van het gerecht en de verkrijgbaarheid van de ingrediënten (gewoon in de supermarkt). De ecologische voetafdruk wordt voor meer dan een derde bepaald door de voedsel-voetafdruk.

Een aantal dingen zijn van belang om de voetafdruk zo klein mogelijk te maken:

  • ga op de fiets of lopend om de boodschappen te halen
  • gebruik de Groente-en Fruitkalender om achter de milieubelasting van je groente en fruit te komen
    • onderstaand recept bevat aardappelen, uien, appels en peren, dit zijn ingrediënten die het gehele jaar op de Groente-en Fruitkalender onder klasse A vallen
  • gooi zo weinig mogelijk weg, probeer ‘op maat’ te koken
    • onderstaand recept is voor 4 personen, of voor 2 personen om twee keer van te eten.
    • wanneer je het voor 1 persoon wil maken, halveer dan de ingrediënten en eet er twee keer van
  • kijk hier voor tips omtrent kooktechnieken
  • en test hier je algemene voedselafdruk
  • het recept hieronder bevat geen vlees omdat dit een grotere voedsel-voetafdruk oplevert, je zou nog een vleesvervanger kunnen overwegen, bijvoorbeeld een vegetarische (rook)worst. Wil je echt vlees kies dan voor kip (laagste CO2-uitstoot in de categorie ‘vlees’).

 


Stamppot bescheiden voetafdruk

stamppot-kleine-voetafdruk-2

 

 

 

 

 

 

Ingrediënten

  • 1 kilo kruimige aardappelen
  • 2 middelgrote zure appels
  • 5 middelgrote zoete appels
  • 2 handperen
  • zout/peper
  • 2 eetlepels honing

Bereidingswijze

  1. schil de aardappelen en snijdt in vieren
  2. schil de 2 zure appels, 4 zoete appels en 1 peer, verwijder de klokhuizen en snijd in blokjes (±2 bij 2 cm) (je houdt dus 1 zoete appel en 1 peer achter)
  3. doe de aardappelen eerst in de pan, dan de appels en ten slotte de peren
  4. zet het geheel onder een laag water, zodat alles net onder staat en breng aan de kook (deksel op de pan!) en laat zo’n 20 minuten koken
  5. als de aardappels gaar zijn, giet dan het water af (maar bewaar wel een kopje van het kookvocht)
  6. stamp de aardappels, appels en peren tot een puree, voeg wat van het kookvocht toe om het wat smeuïger te maken (dit hoeft niet veel te zijn).
  7. schil en snijdt de achtergehouden zoete appel en peer en bak deze samen met wat peper en zout en twee eetlepels honing mooi goudbruin in een pannetje
  8. Verdeel de puree op een bord en serveer met het appel-perenmengsel

 

 

 

 

 

 

 

 

Eén gedachte over “Wat heeft ethiek met voedsel te maken?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *